mare

Bie mien ma in Hònthem (Spronck's moeder woonde sinds + 1890, - ze was toen ongeveer 10 jaar oud, in Honthem) voort de mare de peerd sjnachs. Sjmörreges waore ze dan kletsjnaat van de zjweit en trilden euver 't ganse liēf.
En dat is dèk gebeurd! Tot ze de sjtal en de dere höbbe laote zegene.

spook.

Op 'n boerderie hie in d'n umgeving mochte ze niks veur niks weggeve. Al vraogde ze mèr 'ne cent deveur, veur niks maogde neet.
Noe hauwe ze dao 'ne kiër neet aangedach, en dat toch gedoon.
Mèt sjpwoakden 't: 't vië ging kepot, de panne woorte van 't daak geluch, en mië van die dinger.
Veur 't kwiēt te rake, lete ze de boerderie zegene, euverleze. Daonao woort 'n sjtruusjpier oppe dörpel gelag, en kòs 't sjpwoak neet mië in.

man, die in contact stond met de duivel.
(dit verhaal is onder de mensen gekomen via de kerkregisters van Cadier, waarin 't in 1935 door 'n zekere pastoor Kicken, in 't nederlands, is genoteerd).

Pesjtwoar Kicke ging op bezeuk bij 'ne zekere Stephánus in Sint Gietere (St.-Geertruid).
Dae màn laog op sjterreve, mèh de keplaon van Sint Gietere, Spits, dörrefde dao neet allein nao toe, umtot dae Stephànus ze leven mèt sjtein (dobbelstenen) gesjpeeld hauw.
Good, pesjtwoar Kicke waor mètkòme mèt de keplaon en doe ze daokaome, lepe ze iërsj bie de hoeshoudster in, in de keuke.
Onderins 'ne geweldige sjlaag, dat alles kraakde, en de sjtöb door de rete sjloog.
Ze rende de kamer in, en dao zaoge ze nog sjus wie Stephànus mèt de auge rolde en sjtorf.
Later haet Kicke dat in Keer nog ins mètgemaak. Auch zwoane sjlaag tot ’t ruzelde, auch de màn wat sjus sjtorf.

spook.

Hie in Keer woende ’n niēsjter, in 'n oud huuske. Die hauw zwoavöl las van 'n sjpwoak, tot 't hör te völ woort. Op 't lèst dörfde die nog neet mië binne te goon. Doe woort 'ne pater van Riekelt (Rijckholt) gerope en gevraog, of 'r 't hoēs kòs zegene.
Dae pater kaom, huërde zich ins aan, wie dat dao ging, en begòs achter in de sjeur mèt zegene. Van dao leep 'r 't echtersjteveur 't ganse hoēs door tot op de sjtraot. Doe hauw 'r auch book oet, wat 't hauw metbrach.
"Noe is 't eweg", zag 'r. Die vrouw geluifde dat mèr neet zwoa en zag: "Dan gaot deer ins kieke!". "Dat kin ich neet", zag de pater, "want dan geit 'r weer mèt in".
Die vrouw haet gein las mië gehad. Mèh doe 't huuske aafgebroke woort en 'n nuut geboed, vong me in de vloer 'n baar mèt geld. Dat waor onrechmaotig verdeend en daomèt sjpwoakde 't dao.
't Geld is aan de kèrrik gesjonke en daomèt waor alles weer good.

vuurman .

In de windmeule op Gashoes waore ze mèt e sjtèl knechs 'nt kaarte. 'n Paar waore get aan 't kalle en kaome op d'n vuurman. "Dae löp noe rònd", zag eine en 'r geit boete kiēke. Eve daonao kump 'r weer in: "Dao geit d'r vuurman. Ich fluit ins op 'm".
Hae flöt en sjleut geliek de poort toe.
Gein secòn te laat, want dao klink 'ne sjlaag.
D'n daag d'r op zaoge ze 'ne verbrande hand op de poort.

weerwoef .

Op ter sjtegel in de vootpaad tössje Keer en 't grödsje bie Ekkelder (Eckelrade) zaot de weerwouf. Es dan eine langs kaom, sjpròng 'r 'm in de nak, en dan mòs 'r 'm drage. En neet gewoon, dao zaot vaart in.
De wouf leet zich drage tot veuraan in Keer, en dan ging 'r weer.
Dae wat 'm droog, veulde ziene gleujetige aosem.

dolende zielen .

Op 't Suubberveld kaome de ziële bieëin van de ongeduipte luu en die dwaalden dao rond. Versjeije luu höbbe ze dao gezeen: gans wit of doorzichtig mèt 'ne sjtèk in de han mèt [lònunele] aan.
Die repe van alles. Dao hoersjte auch allerhande geluide debie.

duivelskoets.

Höbste oats gehuërd van d’r willen tram? Die voort sjnachs van Mergraote (Margraten) nao Keer.
Ich höb ’t eine van Keer waal ins huëre vertèlle:
"Ich waor mèt peer aan 't besseme sjneije op 't veld achter Keer. Veur hauwe al e tiēdsje gesjnoje, doe hoort ich d'r willen tram kòme. Aan de roosj hoort ich tot 't dae waor. Ich roop miene peer: Legk dich! Dèrek daonao vloog 'r euver òs heen. Ich hauw 't neet te krek!
Effe daonao kump 'r weer truk, van bovenaaf, de berreg aaf, op Mergraote aan.
Ich zegk tege peer: Veer goon de tösjenoēt!
Doe zin veer gevlöch, nao de allei op Hònthem aan. En dao hoort v'r 'm weer kòme, mèh dao zaot v'r good versjtoke.
Den daag daonao vònge v'r 'ne doje in de bösj, eine van Mergraote. Dao zaot gans onder 't blood, de kleijer waore oetein gerete. Dae waor onder d'r willen tram bleve.
Wat dat waor?
Es de hekse vergadering höbbe gehad, geit Mazjeroēn ze hole mèt 'ne koetsj.
Dat waor d'r willen tram!"

geest van grenssteenverlegger.

Pin'ke Daome waor laot oppen aovend nog mergelblök aan 't vare. Die haolden 'r mèt 'n kar mèt twie peerd in zwoan berglook.
Hae kump weer in de buurt, dao bliève de peerd sjtoksjtief stoon. Veur ze aan te zètte reep 'r op ze: Hu, hu, loupe.
Dao huërt 'r op eine kiër 'n sjtum.
Die zag get van 'ne reinsjtein en op de plaats truklègke.
Pin'ke bedach zich neet, mèh rende in ein vaart heiversj.
Doe ze vraogde wat höm waor, zag 'r, wat gebeurd waor. Mèh doe hae eine mòs höbbe, wat mèt z'n mètging de peerd haole, waor geine dao.
Nao de nach waor 't weer "Gaot 'r mèt?" tege ’n paor knechs. Noe dörrefde ze waal.
Bie 't merregelook sjtònge de peerd nog, op dezellefde plaatsj woa 'r ze gister hauw achtergelaote.
'ne Maeter veur de peerd, waor 'n maetersjgrwoat gaat in de bojem, wat vreuger nwoats gewaes waor. Dao oēt waor de sjtum van de geīs gekòme.

(Commentaar van de heer Spronck: 't gaat hier om 'n verzakking, 'n doline. De man uit 't verhaal had zélf 'n bezwaard geweten wegens grenssteenverlegging.).

Plaats : Cadier en Keer en omgeving.
muizen maken .

'nen Angere sjpaelde 't vaerdig, muis te make. Dat waor 'nen auwe tummerman, dae höb ich nog gekint.
Dae hauw zwoan toebaksdwoas, en es die dan haos laeg waor, pakden 'r get sjtöb dao oēt en leet dat oppe grònd in z'n wèrrikplaats vallen. En dan lepe de muis euveral weg.
De is nog eine gewaes wat dat kòs. Dae pakde kluutsjes drek van d'n din aaf en krumelde die in z'n heng. Es 'r dat oppe grònd leet valle, renden auch de muis nao alle kante weg.

Plaats : Cadier en Keer en omgeving.

toverij / balkenbrij-koeken (triēpe). (gehoord uit de mond van de weduwe Lemmens-Spronck).

Die vrouw wat mich dit vertëld haet, haet dat zellef gezeen.
Dao waor 'ne mān, dae kòs triēpe laote vlege. Es örreges triēpe gebakke woorte, ging dae boete sjtoon, lag 'n grwoate rooj zakdook op 't graas en zag dan: "Zouw ich ins get triēpe laote kòme?"
Dan zag 'r "Triēpe-trippe-trip ….. en dao kaome drie triepe oet de sjouw, lagte zich neer op de zakdook, en dan waor 't ete gebloze!

Onderwerp : man, die muizen kon maken.
Tijd : 2de helft 19de eeuw.
Plaats : Cadier en Keer.

Wie ich sjus vertèlde van dee man mèt die bagke, zoeë leep hei in Keer auch eine rōnd, dee kòs muis make. En völ in eine kiër.
Dan heel 'r d'n errem veur zich oēt, deeg 'n hand ope, en dan lepe de muis. En later leet 'r ze auch weer verdwijne.
Hee deeg dat auch mèt veur te loote zeen, wat 'r kòs. En dat gebeurde es eine vlookde, of es 'r eine bang wou make.
Dee màn is later gewoon gestorreve, en tóch had 'r get mèt d'n dūvel te doon.

Onderwerp : man, die biggen toverde.
Tijd : 2de helft 19de eeuw
Plaats : Cadier en Keer.

Wie hoosj dee man toch auch weer? Ich kin 'm miech waal nog herinnere van geziech: zoeëne lange, mèt 'n lank geziech en steekuigskes.
Dee kòs me euveral tegekome, en altied keek 'r 't zellefde. Mèh of 'r noe op straot leep of op 't lānd, es 'r kinder zoog, had 'r spas d'raan, 'n hiel kud bagke te touvere. Die koame nörreges vandan, en die verdwene auch ummer zoeë plotseling.
Ich höb dat zellef noeëts gezeen, mèh 'r leet ’t auch neet zeen aan volwasse luu, dat woor sjus mèr veur indrök te make op die kinder.

Onderwerp : vuurman
Tijd : einde 19de eeuw
Plaats : Cadier en Keer

Vreuger goof dat ummer get mèt de vuurmān. En es zoe eine auch nog op vaste plaatse koom, dan woore de luu nog völ banger.
Ich weit in eder geval tot eine achter de luu aanzoot es ze van hei de Keerderberreg aafginge nao Hier, en auch es ze truk koome.
Dan leep 'r achter ze aan en leet ze renne. En dan veulde ze zienen aosem in de nek. Auch deeg 'r ze waal umwèje, zoeë blaosden 'r dan.
Dee vuurman is verdwene, doe de luu dao tegen zin goon bèje.